الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
13
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
[ درآمد ] بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه ربّ العالمين ، و الصّلاة و السّلام على محمّد أفضل النبيّين ، و عترته الغرّ الميامين ، إلى يوم الدّين در ميان سرگذشتنامههاى دانشمندان و بزرگان علوم و معارف اسلامى كمتر محقّقى است كه با رياض العلماء و حياض الفضلاء تأليف ميرزا عبد اللّه افندى ( متولد حدود 1067 و متوفاى بين سالهاى 1120 - 1130 ) آشنا نباشد ؛ زيرا نه تنها شيوه تدوين كتاب - كه مرتب به حروف معجم است - آن را مطلوب گردانيده است ، بلكه اطلاعات ارزنده و مفيدى كه منحصر به اين كتاب است و در ديگر نگاشتههاى رجالى عصر وى ديده نمىشود بر ارزش آن افزوده است . مثلا از جمله فوائدى كه از مراجعه به رياض العلماء به دست مىآيد آشنايى با نسخهها و مخطوطات موجود از مؤلفات عربى و فارسى است كه در عصر افندى در كتابخانههاى عمومى و خصوصى نگهدارى مىشده و مؤلف آنها را رؤيت نموده و از مشخصات كتابشناسى و نسخهشناسى آنها در كتابش ياد كرده است . ازاينرو رياض العلماء را مىتوان به عنوان مأخذ و مصدرى ارزشمند و متقن در خصوص مباحث مربوط به كتابشناسى و نسخهشناسى تلقّى كرد ؛ زيرا در واقع نگاشته مورد بحث مىتواند از جهتى فهرستى از نسخههاى خطى كتابخانههاى عمومى و خصوصى عصر مؤلف باشد . مجموع اين نسخهها كه افندى معرفى كرده است بيش از هزار و اندى است كه در پايان دوره